ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
مقالات فارسی
نگاهی به آینده حکومت جمهوری اسلامی ایران بر اساس تجربه کودتای 28 مرداد 1332
سامان خوش چهره
3 / 12 / 2020

نگاهی به آینده حکومت جمهوری اسلامی ایران بر اساس تجربه کودتای 28 مرداد 1332

با تطبیق وقایع تاریخی و وقایعی که اکنون در حال رخ دادن هستند، می توان نتایجی را اخذ کرد که گرانبها و پرمایه اند. برای سیاستمداران، سیاست پژوهان و تحلیلگران مسائل سیاسی الزامی است که وقایع تاریخی – سیاسی را ارج نهاده و از آنها در جهت تحلیل و به کارگیری مسائل کنونی که در حال روی دادن هستند به نحو احسن استفاده نمایند.

در اینجا نیز سعی برآن شده که با نگاهی به چرایی کودتای 28 مرداد و تطبیق آن واقعه با اوضاع کنونی، و همچنین تطبیق «سیاست موازنه منفی» دکتر مصدق با «سیاست خارجی کنونی جمهوری اسلامی در قبال آمریکا و قدرتهای در حال رقابت بر سر منابع ایران»، تحلیلی سیاسی از آینده احتمالی پیش روی جمهوری اسلامی به دست دهیم.

موازنه منفی به معنی مخالفت و امتناع از تاثیر و نفوذ تمامی قدرتهایی است که برای به دست آوردن منافع بر سر منابع آن کشور به رقابت می پردازند. سیاست موازنه منفی موجب شهرت مصدق و همچنین موجب همراهی افکار عمومی مردم با وی بود. هرچند قبل از مصدق، سید حسن مدرس نیز در راستای به تحقق پیوستن سیاست موازنه منفی و ندادن امتیاز به دو دولت روسیه تزاری و انگلستان تلاش نموده بود، اما مصدق در مسیر تحقق این سیاست تلاش بیشتری نمود. سیاست موازنه منفی همان سیاست نه شرقی نه غربی است، که اجازه نفوذ دولتهای خارجی و استعمارگران را منع میکند. چنانچه می دانیم آیت الله خمینی نیز با همین شعار بر کرسی قدرت نشست گویی حلقه جادویی حکمرانی بر مردم ایران همین سیاست موازنه منفی یا همان شعار نه شرقی نه غربی است. دولت جمهوری اسلامی و دولت مصدق به یک صورت و توسط یک سیاست توانستند قدرت حکمرانی را به دست آورند. این سیاست تا توافق ایران و چین بر همکاری ایران با چین در طرح یک کمربند و یک جاده( جاده ابریشم جدید ) پابرجا ماند.

با تداوم سیاست موازنه منفی دولت مصدق، دولت آمریکا و انگلیس فشارهای اقتصادی را بر ایران تحمیل کردند. اما مصدق با پافشاری بر روی این ایده ناسیونالیستی، ناکارآمدی فشار اقتصادی را در تغییر سیاست خود اثبات نمود، بدین صورت بریتانیا و آمریکا که دیگر ابزاری برای سیاست خارجی در دست نداشتند، کودتای 28 مرداد را رقم زدند. مصدق که تصمیم گیریهای سیاسی دولت خود را متاثر از روابط قدرت در سطح بین الملل نمی دانست، با آرمانگرایی و افراط در اندیشه ناسیونالیسم، فروپاشی سیاسی را برای دولت خود به ارمغان آورد. مصدق از این مساله آگاهی نداشت که میان انگلیس و آمریکا و شوروی، جنگی بزرگتر در حال انجام است و بدین صورت تحت تاثیر رمانتیسیسم فکری قرار گرفت و نتوانست سیاست واقعگرایانه ای تدوین کند.

همانطور که میدانیم سیاست جمهوری اسلامی ایران از زمان شروع به کار تا تاریخ 23/6/2020 مصادف با 3/4/1399 نه شرقی نه غربی یا همان موازنه منفی بود. ترس جمهوری اسلامی ایران از فروپاشی و تکرار تاریخ به همانصورت که برای مصدق آرمانگرا اتفاق افتاده بود، باعث شد راه دیپلماسی را برای آمریکا باز بگذارد، مبادا که دولت آمریکا تنها راه چاره را درفروپاشی جمهوری اسلامی ببیند.

عملا دونالد ترامپ رسالت خویش را در قبال جمهوری اسلامی ایران ادا کرد بدین معنی که سیاست خارجی موفقی داشت و باعث شد جمهوری اسلامی ایران به دولت چین سواری رایگان بدهد. در صورت مذاکره آمریکا و چین استقلال جمهوری اسلامی ایران به خطر خواهد افتاد. زیرا توافق آمریکا و چین بر سر توسعه نسبی متقابل، محتملتر از ستیزه جویی آنها با هم است. آمریکا و چین تقسیم غنایم را بر ستیزه جویی ترجیح می دهند.

همانگونه که دو واقعه سیاسی ذکر شده بسیار شبیه هم بودند، اما مسیر فروپاشی جمهوری اسلامی با تفاوت اندکی از فروپاشی دولت مصدق مجزا است. جمهوری اسلامی فروپاشی سیاسی را در مسیر خود می بیند، اما آنچه در توان دیپلماسی جمهوری اسلامی بود، خریدن مدت زمانی اندک پیش از فروپاشی است.




بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
مقالات فارسی
خروج سپاه پاسدارن از لیست سازمانهای تروریستی اهانت به قربانیان تروریسم میباشد
قرارداد بیست و پنج ساله ایران و چین ( 1)
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی