ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
مقالات فارسی
قرارداد بیست و پنج ساله ایران و چین ( 1)
سامان خوش چهره
6 / 4 / 2021

در تاریخ هفتم فروردین یک هزار و چهارصد هجری شمسی مصادف با بیست وهفتم ماه مارس دوهزار و بیست و یک میلادی، وانگ یی وزیر امور خارجه چین با همتای ایرانی خود محمد جواد ظریف قرارداد بیست و پنج ساله ایران و چین را امضا کردند. قراردادی جامع که سرمایه گذاری چین در صنعت نفت، گاز، صنایع پتروشیمی، زیرساختهای ایران و همکاریهای نظامی، امنیتی، فرهنگی و قضایی را فراهم می نماید. معامله ای که ریاست جمهوری چین شی جین پینگ سالها قبل آن را در دیدار خود با سید علی خامنه ای مطرح نموده بود و به نقل از خبرگزاری بلومبرگ1 از سال 2016 در دست اجرا بوده است. پنهانکاری متن توافق توسط حکومت جمهوری اسلامی ایران موجب نارضایتی و اعتراض مردم در این مورد شده است، هرچند که محمد جواد ظریف علت منتشر نشدن محتوای این سند همکاری را عدم توافق چین برای انتشار آن دانسته است. با این حال موضوع توافق به موضوعی مطرح در داخل ایران برای موافقان و مخالفان این توافق، و همچنین در سطح منطقه و جهانی به فرصتی برای دولت چین و تهدیدی برای ایالات متحده آمریکا بدل شده است. سوگیری های مخالفان توافق، بدبینانه و خصمانه و سوگیری های موافقان آن جهت نجات نظام جمهوری اسلامی ایران از فروپاشی به هر قیمیتی حتی به قیمت واگذاری بخشهایی از ایران به چین برای بقای این نظام است. در این میان به تحلیلی واقعگرایانه جهت تبیین این موضوع نیاز است.

🔴استراتژی کمربند- جاده چین:

ژئواستراتژی چین برای افزایش هژمونی و تسلط بر بازارهای اقتصادی آسیا، اروپا و آفریقا جهت رقابت و برتری بر ایالات متحده است که به استراتژی راه ابریشم نو یا استراتژی یک کمربند و یک جاده معروف است. چین از طریق ایجاد کریدور و راههای ارتباطی که از دو شاهراه بزرگ که یکی کمربند اقتصادی یا همان راه ابریشم باستانی است که چین را از طریق آسیای مرکزی، روسیه و خاورمیانه به اتحادیه اروپا متصل می کند ودیگری راه دریایی ابریشم که چین را از طریق دریا به جنوب شرق آسیا و آفریقا متصل میکند. برای برتری در رقابت اقتصادی با آمریکا، چین سعی در سرمایه گذاری در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را دارد بلکه بتواند بر بازارهای جزیره جهانی چیره شود. در این حالت ایالات متحده با شکستی بزرگ در مقابل چین روبه رو خواهد شد. شکستی اقتصادی که هژمونی چین را جایگزین هژمونی ایالات متحده می کند. در این صورت آنکس که بر جزیره جهانی حکمفرما است بر کل جهان حکم میکند. استراتژی کمربند جاده چین که توسط شی جین پینگ دبیر کل حزب کمونیست چین مطرح شده، برنامه ای جامع برای گلوبالیزه کردن جزیره جهانی است که درهم تنیدن آفروراسیا را با شبکه های اقتصادی و ارتباطی فراهم می نماید که نهایتا سایه هژمونی ایالات متحده را از جزیره جهانی کنار خواهد زد و کشورهای جزیره جهانی را نسبت به ایالات متحده بی نیاز میکند. در این میان هژمونی جمهوری اسلامی ایران در منطقه از اهمیت ژئوپلیتیکی زیادی برخوردار است، چراکه هم مسیر خشکی راه ابریشم برای رسیدن به شرق آسیا و هم مسیر دریایی آن برای رسیدن به آفریقا و اروپا از میان هژمونی جمهوری اسلامی ایران گذر خواهد کرد.

برای کشور چین نقش جمهوری اسلامی ایران بسیار بارز بوده و اتحاد با ایران به معنای دستیابی به بازارهای اتحادیه اروپا، شرق آسیا و آفریقا است. هژمونی هلال شیعی همچنین برای کشور آمریکا نیز حائزاهمیت است، چرا که مذاکره با ایران و شروع همکاری با این کشور به معنای تسلط بر شاهراه ارتباطی چین با آفریقا، شرق آسیا و اتحادیه اروپا است. راه دریایی ابریشم، از تنگه باب المندب می گذرد و حوثی های یمن که متحد جمهوری اسلامی ایران هستند، کلید امنیت و نا امنی این تنگه را در دست دارند. در اصل، مبارزه آمریکا و چین بر سر همکاری با ایران است، شروع همکاری با ایران برای هرکدام از طرفین به معنای تسلط بر دیگری است.

از طرف دیگر نظام جمهوری اسلامی ایران که بر مبنای آمریکا ستیزی بنا شده است، برای چین از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردار است. اکنون که چین و ایران دشمن مشترک دارند، اتحاد آنها با هم بازی برد- برد است که هردو کشور از این اتحاد به نتایج مطلوبی دست می یابند. چین از اتحاد با ایران، به بازارهای شرق آسیا، اروپا و آفریقا دست می یابد و ایران از اتحاد با چین، از دام تحریمهای کشنده آمریکا آزاد و همچنین با افزایش هژمونی چین که به وسیله همکاری ایران با چین میسر می شود، آمریکا را به انزوا می نشانند، که یکی از اهداف بارز نظام جمهوری اسلامی است.

 🔴چین نمی خواهد، دشمنان ایران را به دشمن خود تبدیل کند، بلکه میخواهد آلترناتیو ایالات متحده در آفروراسیا باشد:

دولت چین می داند که استقرار نظامی در ایران با واکنش کشورهایی نظیر ایالات متحده، اسرائیل وکشورهای حاشیه خلیج فارس روبه رو خواهد شد، همچنین این کار غرور و حس ناسیونالیسم و میهن پرستی مردم ایران را نیز خدشه دار خواهد کرد که عواقب مثبتی در پی نخواهد داشت. استقرار نظامی چین همکاری کشورهایی نظیر اسرائیل و عربستان را به خطر خواهد انداخت که پیامدی به شدت منفی است. دولت چین از تاکتیک هایی استفاده نخواهد کرد که کشورهای جزیره جهانی را به سوی آمریکا سوق دهد، بلکه میخواهد از نقش آمریکا در منطقه به عنوان چماق و همکاری استراتژیک کمربند جاده به عنوان هویج استفاده کند.

بنا بر این دولت چین نمیخواهد که با ایران اتحادی نظامی تشکیل دهد و نیرو های خود را در ایران مستقر کند. بلکه چین از این استراتژی مائوتسه تونگ پیروی می کند که: من در راه خودم می جنگم، تو هم در راه خودت بجنگ2. بدین معنی که چین از ایران نمیخواهد که با دشمنان مشترک مبارزه کنند، بلکه از ایران می خواهد در راه خود بجنگد وچین نیز با روش خود و در راه خود آمریکا را به چالش می کشد. چین می خواهد با ایجاد همکاری با متحدان آمریکا، توان اتحاد را از آمریکا سلب و متحدان آمریکا را به متحدان خود تبدیل کند. این شیوه جنگ چین با آمریکا است که به وسیله توان اقتصادی چین در ایجاد همکاری و کمک به کشورهای در مسیر راه ابریشم برای توسعه هرچه بیشتر امکان پذیر می شود. در حالی که جنگ و استقرار نیروی نظامی در این شیوه جنگ حتی الامکان جایی ندارد اما برای ایران شیوه جنگ با آمریکا به صورت رزمایش نظامی و میلیتاریزه کردن منطقه است که رودر رویی نظامی و تحمل مستقیم فشارها را نیز به دنبال خواهد داشت. این استراتژی چین یعنی من در راه خودم میجنگم و تو در راه خودت بجنگ، استراتژی مائو برای نبردها و مذاکرات بوده و اکنون نیز در روابط خارجی چین به چشم می خورد.

 🔴   ایران برای چین اهمیتی حیاتی دارد:

کشور ایران برای چین مزیتی را دارا است و آن اینکه کشور ایران از مرزهای چین دور است. کمک به بقای یکی از دشمنان آمریکا در خاورمیانه، جنگ را از مرزهای چین دور می کند. در واقع در حال حاظر چین از ناآرامی در دریای شرقی چین، تنگه تایوان و دریای جنوبی چین توسط آمریکا، محتاطانه عمل می کند زیرا نا آرامی در این مناطق، منافع چین را به خطر می اندازد. در این صورت چین منافع ایالات متحده را دور از مرزهای خودش به چالش می کشد. کشور ایران گزینه ای ایدئال برای به چالش کشیدن منافع ایالات متحده دور از مرزهای چین است. در اینصورت چین به بقای ایران کمک می کند بلکه سنگری برای مرزهای خودش ساخته باشد.

نیاز چین به بقای کشوری جنگجو نظیر ایران، نشان می دهد که برای چین، همکاری با ایران تا چه حد جدی است. بقای نظام جمهوری اسلامی ایران و ژئوپلتیک شیعه برای چین به مسئله امنیت ملی تبدیل شده است. بقای نظام جمهوری اسلامی ایران ضامن جغرافیای صلح چین و هم ضامن عملی شدن برنامه استراتژیک کمربند- جاده چین است. شرایط کشور ایران به گونه ای نیست که انتخابهای متعددی پیش روی دولتمداران این کشور قرار داشته باشد. بین بقا و نابودی، نظام جمهوری اسلامی ایران ناگزیربقا را انتخاب کرد.

ادامه دارد.

منابع:

1-https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-03-27/china-signs-25-year-deal-with-iran-in-challenge-to-the-u-s

2-https://www.marxists.org/reference/archive/mao/selected-works/volume-9/mswv9_40.htm



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
مقالات فارسی
خروج سپاه پاسدارن از لیست سازمانهای تروریستی اهانت به قربانیان تروریسم میباشد
قرارداد بیست و پنج ساله ایران و چین ( 1)
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی