ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
یەدەکێکی فراوانی نەوت و بزر لە جیهانی سەرمایە
خەلیل محەممەدی
6 / 3 / 2020
وڵاتانی هەناردەکاری نەوت، ئۆپێک، لە ڕێکەوتی ٦ی مارس باسیان لە شکستی هەوڵەکەیان کرد کە نەگەیشتوون بە هیچ ئەنجامێک لە گەڵ ڕووسیادا کە بەرهەم و هەناردەی نەوت بە ڕێژەی یەک و نیو میلیۆن بەرمیل نەوت لە ڕۆژدا کەم بکەنەوە، بە هۆی ئەوەی کە نرخی جیهانی نەوت بە هۆی جیهانگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆناوە بە ڕێژەی لە سەدا ٧ی نرخی خۆی لە ماوەی ئەم چوار ساڵەی ڕابردوودا لە دەست داوە دەبێ نرخی نەوت لە ئاستی ئێستایدا بەرز ڕابگیردرێت.
بە بڕوای چاودێرانی سیاسی و ئابووری، زیاتر مەبەستی ڕووسیا لە مل نەدان بۆ کەم کردنەوەی هەناردەی نەوت لەم کاتەدا، زەرەر گەیاندنە بە بەرهەم هێنانی  نەوتی شڵ لە ئامریکا کە تێچووی بەرهەم هێنانی نەوتی شڵ زۆر گرانترە لە نەوتی ئاسایی و ڕووسیا بەم ستراتیژە دەیەوێت شکست بە کەرتی نەوتی ئامریکا بهێنێت.
ئەم هەوڵە بێ ئەنجامەی ئۆپێک لە گەڵ ڕووسیا هاوکاتە لە گەڵ بڵاو کردنەوەی ڕاژەی قازانجی کۆمپانیا گەورەکانی جیهان لە لایەن ڕۆیترزەوە، کە لە نێو ڕاژەکەدا کۆمپانیای نەوتی ئێران هیچ پلەیەکی تێدا نیە و لە نێو ئەو دە کۆمپانیا پێشڕەوەدا، سەرەڕای ئەوەی کە وڵاتی ئێران یەدەکێکی فراوانی نەوتی هەیە و خاوەن سامانێکی فراوانی نەوتە بەڵام هیچ جێگایەکی نیە.
لە ڕاستیدا گەمارۆکانی سەر کەرتی نەوت و گازی ئێران گەرچی هۆکاری سەرەکی دەبینرێت  بۆ نەبوونی کۆمپانیای نەتەوەیی نەوتی ئێران لەم پلەبەندیەدا، بەڵام ستراتیژی سیاسی ئێران هۆکارە سەرەکی و بنەماییەکەی ئەم داتەپینە ئابووریەیە کە بۆ ماوەی چوار دەیەیە سامانی نەتەوەیی ئێرانیەکان بە فیڕۆ دەدات و لە یەکێک لە وڵاتە بەرهەمهێنە نەوتیە جیهانیەکانەوە، تەپیوەتە کۆتا پلەی ڕیزبەندیەکانی ئابووری نەوتی لە جیهاندا.
ستراتیژی وڵاتێکی وەک ڕووسیا لە کەرتی نەوت سەرەڕای گەشەی ئابووری وڵاتەکەی، دابین کردنی خۆشگوزەرانیە بۆ گەلەکەی، بەڵام لە هەمان کاتدا لێدانە لە ئابووری وڵاتێکی ڕکابەری وەک ئامریکا و کێشانە خوارەوەی ئە وڵاتە دژبەرە و ڕکابەرەیە لە پلەبەندیی سەرمایەی جیهانیدا، بەڵام وڵاتی ئێران و دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی، ستراتیژی سیاسی و ئابووریەکەی بە پێچەوانەی ڕووسیا، بەکاری دێنێت، بە واتایەکی تر سیاسەتی ستراتیژیکی کۆماری ئیسلامی ئێران، لە ئاراستەی لێدانە لە گەشەی وڵات و خەسارە لە خۆشگوزەرانی گەلەکەی و چۆڵ کردنی گۆڕەپانی قازانجی بازرگانی نەوتە بۆ ڕەکابەرەکانی.
بە یەدەکێکی فراوانی نەوەتەوە، بە ستراتیژێکی سیاسی و ئابووری هەڵەوە، بزر لە جیهانی سەرمایە، دۆخی وڵاتی ئێران و گەلانی ئێران لە هەرەسهێنانی هەموو پێوەرەکانی ژیاندا بەردەوامە و بە درۆ و سیاسەتی دماگوژی و خەڵک فریودەرانە، سیاسەتی ململانێ و ڕەکابەریی نابەرابەر و نالۆژیکیی لە گەڵ سیستەمی جیهانی گرتووەتە بەر و هەر لە ئاراستەیەشدا بە ئایدیایەکی سیاسی شکست خواردوو، بەردەوامە لە شکست هێنان بە ئیرادەی ژیانی خەڵکی ئێران. 



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
ووتاری کوردی
پە‌یامی یه‌كێتیی دیموكراتی كوردستان به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی كرێكار
یەدەکێکی فراوانی نەوت و بزر لە جیهانی سەرمایە
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی